Wat zou er gebeuren als Planas del Rey door een bosbrand werd bedreigd? Hoe zouden de bewoners worden gewaarschuwd? Moeten zij evacueren of juist thuisblijven? Welke wegen zouden zij moeten gebruiken? En zouden de brandweerdiensten over voldoende water beschikken?
Verschillende officiële documenten geven inmiddels een antwoord op deze vragen: het Zelfbeschermingsplan van Planas del Rey, opgesteld in 2006 en officieel goedgekeurd in 2007; het Gemeentelijk Preventieplan voor Bosbranden, goedgekeurd in 2023; en het DUPROCIM* van Pratdip, definitief goedgekeurd in 2022 en bijgewerkt in oktober 2024.
Deze documenten beschrijven een concrete noodorganisatie. Een vergelijking ervan brengt echter ook belangrijke verschillen aan het licht tussen de richtlijnen uit 2006 en die uit 2024. Ze toont vooral aan dat sommige voorzieningen en procedures uit de plannen regelmatig moeten worden gecontroleerd en aangepast aan de werkelijke situatie ter plaatse.
*DUPROCIM — het Gemeentelijk Geïntegreerd Document voor Civiele Bescherming — bepaalt hoe de gemeente moet reageren op de voornaamste risico’s, waaronder branden, overstromingen, hevige wind, ongevallen en andere noodsituaties.
Bijgewerkt op 10 september 2026: na de publicatie van dit artikel heeft de gemeente Pratdip ons aanvullende informatie verstrekt. Deze informatie is hieronder verwerkt, met een duidelijke vermelding van de bron.
Een officieel als zeer hoog beschouwd risico
Volgens het DUPROCIM bestaat meer dan 85% van het grondgebied van Pratdip uit bosgebied. Het document classificeert het bosbrandgevaar als zeer hoog en de kwetsbaarheid van de gemeente als hoog.
Planas grenst rechtstreeks aan de vegetatie en ligt tussen het ravijn van de Dòvia en de rivier Llastres. Het plan uit 2006 wees al op de aaneengesloten begroeiing tussen de bosgebieden, de privépercelen en de woningen.
Het vestigde ook de aandacht op de steile hellingen in bepaalde delen van de urbanisatie, met name rond de Carrer Magnolia, evenals op de wind, de droge vegetatie en de grote hoeveelheid dennenbomen.
Het DUPROCIM van 2024 vermeldt 334 inwoners voor Planas en schat dat de bevolking tijdens de zomer kan toenemen tot ongeveer 1.000 mensen. Deze seizoensgebonden toename maakt de organisatie van waarschuwingen en een mogelijke evacuatie bijzonder belangrijk.
De gemeente verduidelijkt dat deze seizoensschommelingen bekend zijn en in de gemeentelijke planning worden meegenomen. De hulpdiensten maken onder meer gebruik van schattingen op basis van het aantal woningen om mogelijke interventies, evacuaties of maatregelen om binnenshuis te blijven voor te bereiden.
Bij brand: evacueren of thuisblijven?
Een vergelijking van de documenten toont aan dat de algemene richtlijn is veranderd.
In 2006 werd Planas ingedeeld als een urbanisatie van type B, wat betekent dat het gebied niet aan alle vereiste voorwaarden voor brandbeveiliging voldeed. Het plan voorzag niet in het binnenshuis blijven van de bewoners en ging uit van een zelfstandige evacuatie zodra een bosbrand werd bevestigd.
Het DUPROCIM van 2024 kiest voor een andere aanpak. Het bepaalt dat moet worden beoordeeld of de bevolking binnen moet blijven of moet worden geëvacueerd en vermeldt:
“Over het algemeen is binnenblijven de beste maatregel wanneer de woning voldoende bescherming biedt, al moet rekening worden gehouden met een mogelijke evacuatie van plaatsen die deze bescherming niet bieden.”
De beslissing hangt dus af van de locatie van de brand, de windrichting, de rookontwikkeling, de toestand van de wegen en de bescherming die de woningen bieden.
De gemeente geeft aan dat bij een bosbrand die de bevolking bedreigt, een vooruitgeschoven commandopost de hulpdiensten en de brandweer coördineert. Beslissingen over evacuatie of binnenblijven worden vervolgens genomen op basis van de ontwikkeling van de situatie.
Wie een brand ontdekt, moet onmiddellijk het nummer 112 bellen. Daarna moeten bewoners de instructies van de brandweer en de autoriteiten volgen, in plaats van zelf te beslissen om met de auto te vertrekken.
Twee uitgangen en twee verzamelplaatsen
Planas beschikt over twee belangrijke toegangswegen:
- in het noorden, de weg die de Avinguda de Pratdip met de T-310 verbindt;
- in het zuiden, de weg die de Carrer Dàlia met de T-318 verbindt.
Het plan uit 2006 wees ook de Avinguda de Pratdip, de Carrer Clavell en de Carrer Tulipa aan als interne evacuatieroutes. Daarnaast voorzag het in twee verzamelplaatsen:
- de sportzone van Planas del Rey;
- het onbebouwde terrein tussen de Carrer Tulipa en de Carrer Orquídea.
Het document adviseerde om deze verzamelplaatsen indien mogelijk te voet te bereiken en voertuigen voor te behouden aan personen die hulp nodig hebben.
Het waarschuwde echter ook voor mogelijke verkeersopstoppingen op de uitvalswegen door de steile hellingen en scherpe bochten, vooral op de route naar de T-310.
Voor zover wij weten, bestaat er geen aaneengesloten netwerk van bospaden waarmee brandweervoertuigen om Planas heen kunnen rijden. De hulpdiensten zijn dus voornamelijk aangewezen op de twee toegangswegen en de straten binnen de urbanisatie.
De gemeente bevestigt dat de twee verzamelplaatsen uit het plan van 2006 nog steeds geldig zijn.
Hoe zouden de bewoners worden gewaarschuwd?
Het plan uit 2006 voorzag in waarschuwingen via de vaste geluidsinstallatie van de urbanisatie. Indien deze niet werkte, zouden de bewoners rechtstreeks aan huis worden gewaarschuwd.
Het gemeentelijke plan van 2023 vermeldt verschillende communicatiemiddelen:
- luidsprekers verspreid over de straten van Pratdip, Planas en Santa Marina;
- vaste en mobiele telefoons;
- gemeentelijke voertuigen met draagbare geluidsinstallaties;
- de website van de gemeente;
- het toeristenbureau.
De gemeente gebruikt tegenwoordig ook de applicatie eAgora om mededelingen en dringende waarschuwingen te verspreiden.
Daarnaast is er het ES-Alert-systeem, waarmee de autoriteiten bij een noodsituatie rechtstreeks een waarschuwing kunnen sturen naar mobiele telefoons die zich in het getroffen gebied bevinden.
Wat de vaste luidsprekers betreft, verduidelijkt de gemeente dat de werking ervan niet kan worden gegarandeerd omdat Planas niet over een openbaar elektriciteitsnet beschikt. Zij bevestigt ook dat deze geluidsinstallatie niet de volledige urbanisatie bestrijkt.
Nieuwe brandkranen in het lager gelegen deel van Planas
In 2006 waren er geen geschikte brandkranen die door de brandweer konden worden gebruikt. Het plan vermeldde 17 ondergrondse wateraansluitingen voor irrigatie, maar stelde dat deze onvoldoende druk leverden om volledig operationeel te zijn.
De werking ervan was bovendien afhankelijk van een pomp die vanuit het onderhoudslokaal moest worden ingeschakeld. Een stroomonderbreking of een defect aan de pomp kon het gebruik ervan dus onmogelijk maken.
Het DUPROCIM van 2024 vermeldt 15 installaties in Planas, met de referenties H18 en H26 tot en met H39. Een opmerking verduidelijkt echter dat alleen de installaties die in de gemeentelijke tabel met een sterretje zijn aangeduid daadwerkelijk als brandkraan functioneren. Alle andere worden beschouwd als gewone wateraansluitingen voor irrigatie, waarvan het debiet en de druk niet kunnen worden gegarandeerd.
Geen van de 15 in Planas vermelde installaties is met dit sterretje aangeduid.
Op het moment dat het gemeentelijke document van 2024 werd opgesteld, bevestigde het dus niet dat er in Planas een brandkraan aanwezig was die de brandweer van het nodige debiet en de vereiste waterdruk kon voorzien.
De gemeente laat echter weten dat er sinds de opstelling van het DUPROCIM nieuwe operationele brandkranen zijn geplaatst in het lager gelegen deel van Planas, rond de sportzone, in het kader van de verbeteringswerken aan het waterleidingnet.
Waterreserves die nu duidelijker zijn geïdentificeerd
Het plan uit 2006 vermeldde het openbare zwembad, waarvan de capaciteit destijds op 600 m³ werd geschat, verschillende waterreservoirs in de urbanisatie en meerdere privézwembaden die indien nodig konden worden gebruikt.
In 2017 werd voor Planas ook een bluswaterreservoir voorgesteld met een aangekondigde capaciteit van 200.000 liter.
Het preventieplan van 2023 vermeldt op zijn beurt een “waterbekken of zwembad” van 450 m³ in Planas. Het zou bereikbaar zijn voor helikopters, maar niet bestemd zijn voor openbaar gebruik en geen deel uitmaken van het belangrijkste netwerk van bluswaterpunten.
De gemeente verduidelijkt dat dit waterpunt van 450 m³ het gemeentelijke zwembad is. Sinds 2023 wordt het gevuld gehouden en ter beschikking gesteld van de brandweer.
Openbare en privézwembaden kunnen eveneens worden gebruikt om brandweervoertuigen van water te voorzien.
Wat het reservoir in het noordelijke deel van Planas betreft, bevestigt de gemeente dat het over leidingen en een toegangsweg beschikt, zodat de brandweer er water kan innemen. Het huidige waterpeil werd echter niet meegedeeld.
Tot slot geeft de gemeente aan dat het voetbalveld tegenover het Casal indien nodig als tijdelijke landingsplaats voor een helikopter kan worden gebruikt. Het gaat echter niet om een speciaal aangelegde helihaven.
Het waterreservoir van 200.000 liter voor de bestrijding van branden, gefotografeerd in november 2017. De gemeente bevestigt dat het reservoir over leidingen en een toegang beschikt, zodat de brandweer er water kan innemen.
Een vrijgemaakte beschermingsstrook waarvan het onderhoud wordt voortgezet
Een beschermingsstrook rond een urbanisatie is een zone van minstens 25 meter breed waarin droge vegetatie moet worden verwijderd en bomen moeten worden uitgedund en gesnoeid.
In 2006 was deze beschermingsstrook nog niet rond de volledige omtrek van Planas aangelegd. Alleen bepaalde zones bij de toegangswegen waren in 2005 behandeld, maar ook daar was toen al onderhoud nodig.
Het plan uit 2023 stelde dat er geen volledige informatie beschikbaar was over de mate waarin de beschermingsstroken in de gemeente waren uitgevoerd. Het schatte dat ongeveer 20% van de onderzochte stroken geheel of gedeeltelijk was aangelegd en vermeldde daarbij onder meer de strook rond Planas.
Het plan voorzag ook in een zone waarin de vegetatie moest worden verminderd in het ravijn van de Dòvia, langs de T-310. Deze zone moet de verspreiding van een brand vertragen en aansluiten op de beschermingsstroken rond de urbanisatie.
De gemeente geeft aan dat de beschermingsstrook inmiddels rond de volledige omtrek van Planas is vrijgemaakt. Het onderhoud begon in het noordelijke deel van de urbanisatie, met werkzaamheden in 2024 en opnieuw in juni 2026, maar is nog niet langs de volledige omtrek afgerond.
Deze werkzaamheden worden uitgevoerd op basis van het Plan voor de afbakening van maatregelen ter voorkoming van bosbranden in de gemeente Pratdip, dat in 2016 werd goedgekeurd.
Noodoefeningen moeten nog worden georganiseerd
Het DUPROCIM voorziet elk jaar in minstens één gemeentelijke oefening voor civiele bescherming. Een oefening rond het risico op bosbranden moet onder meer de communicatie, de waarschuwingsmiddelen, het binnenblijven, de evacuatie, de controle van de toegangswegen en de keuze van opvangcentra testen.
De evaluatieformulieren die bij het document zijn gevoegd, zijn echter niet ingevuld. Daardoor kan op basis hiervan niet worden bevestigd dat een dergelijke oefening al met de bewoners van Planas heeft plaatsgevonden.
De gemeente geeft aan dat zij samen met de Diputació de Tarragona werkt aan de uitvoering van de geplande maatregelen. Eind 2026 moet een fase van start gaan waarin aandacht wordt besteed aan informatieverstrekking, voorbereiding, bewegwijzering en de planning van noodoefeningen.
Het plan uit 2006 voorzag ook in het identificeren van personen die hulp nodig hebben en in het toewijzen van aangepast vervoer. De betreffende lijst is echter leeg in de openbare versie van het document waarover wij beschikken.
De gemeente verduidelijkt dat zij, in samenwerking met de medische en sociale diensten, over actuele informatie beschikt over kwetsbare personen. Deze persoonsgegevens zijn opgenomen in de vertrouwelijke versie van het DUPROCIM en kunnen uiteraard niet in de openbare versie worden gepubliceerd.
De technische inspecties zijn begonnen
Begin september kondigde de gemeente aan dat technici van het Consorci de la Serra de Llaberia Planas zouden bezoeken om de gebouwen, de percelen en hun omgeving te onderzoeken.
Het doel is hun kwetsbaarheid voor bosbranden te beoordelen en de nodige preventie- en zelfbeschermingsmaatregelen vast te stellen.
De gemeente bevestigt dat deze inspecties inmiddels zijn begonnen. Voor elk perceel wordt een afzonderlijke fiche opgesteld, waarna een algemene analyse van de situatie in Planas zal worden uitgevoerd. De eerste resultaten worden binnen ongeveer twee maanden verwacht.
De gemeente is verantwoordelijk voor werkzaamheden in de openbare ruimten en aan de beschermingsstroken die onder haar bevoegdheid vallen. Het onderhoud en de veiligheid binnen de privépercelen blijven de verantwoordelijkheid van de eigenaars.
Wat de gemeente bevestigt en wat nog moet worden verduidelijkt
De informatie van de gemeente bevestigt verschillende belangrijke punten:
- de twee verzamelplaatsen uit 2006 zijn nog steeds geldig;
- het ES-Alert-systeem kan de andere waarschuwingsmiddelen aanvullen;
- de vaste geluidsinstallatie bestrijkt niet heel Planas en de werking ervan kan niet worden gegarandeerd;
- rond de sportzone zijn nieuwe operationele brandkranen geplaatst;
- het waterpunt van 450 m³ is het gemeentelijke zwembad, dat sinds 2023 gevuld wordt gehouden;
- het reservoir in het noordelijke deel beschikt over leidingen en een toegang voor brandweervoertuigen;
- de beschermingsstrook is rond de volledige omtrek vrijgemaakt, maar het onderhoud ervan wordt voortgezet;
- de gemeente beschikt over actuele vertrouwelijke informatie over kwetsbare personen;
- de technische inspecties van de percelen zijn begonnen.
Twee praktische gegevens ontbreken echter in de verstrekte informatie: het huidige waterpeil van het reservoir van 200.000 liter en het exacte aantal en de precieze locaties van de nieuwe brandkranen.
Het standpunt van de gemeente Pratdip
Op 10 september, na de eerste publicatie van dit artikel, verstrekte de burgemeester van Pratdip, Sílvia Carrillo, ons verschillende verduidelijkingen en de onderstaande slotverklaring. Wij nemen deze integraal over, zodat het standpunt van de gemeente in haar eigen bewoordingen wordt weergegeven.
“Bij de gemeente Pratdip zijn wij ons er ten volle van bewust dat bosbranden een van de belangrijkste risico’s vormen waarmee onze gemeente wordt geconfronteerd en dat dit thema, in een omgeving met een groot bosgebied, voortdurende aandacht vereist. Wij beweren niet dat alles is opgelost of dat er geen punten meer zijn die voor verbetering vatbaar zijn. Integendeel, wij beschouwen de bescherming van de bevolking als een voortdurend proces van evaluatie, actie en verbetering.
De gemeente beschikt over een specifieke planning op het gebied van civiele bescherming en brandpreventie, met een actueel en officieel goedgekeurd DUPROCIM, het Preventieplan voor Bosbranden, het Afbakeningsplan en het Zelfbeschermingsplan van Planas del Rey. Op basis van deze planning heeft de gemeente geleidelijk concrete maatregelen uitgevoerd en blijft zij werken aan betere omstandigheden voor preventie en interventie. De afgelopen jaren zijn werkzaamheden uitgevoerd om de beschermingsstroken vrij te maken en te onderhouden. Daarnaast zijn het waterleidingnet en de waterpunten verbeterd. Er worden ook nieuwe maatregelen uitgevoerd om een beter inzicht te krijgen in de kwetsbaarheden binnen de woongebieden.
Binnen dit kader werken wij momenteel intensief en gecoördineerd samen met het Consorci de la Serra de Llaberia, de Agenten Rurals en de brandweer, zodat de preventie van en bescherming tegen bosbranden gebaseerd zijn op technische criteria en een globale visie op het grondgebied. De inspecties en analyses van de percelen in Planas del Rey die momenteel worden uitgevoerd, zullen het mogelijk maken de specifieke kwetsbaarheden van elk eigendom vast te stellen en te bepalen welke informatie en corrigerende maatregelen nodig zijn.
Dit werk houdt ook in dat we erkennen dat bescherming tegen bosbranden een gedeelde verantwoordelijkheid is. De gemeente is verantwoordelijk voor maatregelen in gemeentelijke ruimten en infrastructuren en in de beschermingszones die onder haar bevoegdheid vallen. De eigenaars spelen echter eveneens een essentiële rol bij het onderhoud en de veiligheid van hun percelen. Een van onze huidige werkterreinen bestaat er dan ook in de specifieke behoeften van elke sector beter in kaart te brengen en alle betrokken partijen bij de vermindering van het risico te betrekken.
De realiteit is dus dat de gemeente over een planning beschikt en actie onderneemt. Pratdip heeft het risico in kaart gebracht, beschikt over planningsinstrumenten en werkt voortdurend aan de verbetering van zijn mogelijkheden op het gebied van preventie en interventie. Wij zijn ons ervan bewust dat er nog werk moet worden verricht en dat sommige maatregelen kunnen en moeten worden verbeterd, maar dat maakt juist deel uit van de werkzaamheden die momenteel worden uitgevoerd.
Wij kunnen niet beweren dat het risico niet bestaat. Wij moeten ervoor zorgen dat de gemeente, wanneer het zich voordoet, zo goed mogelijk voorbereid is om ermee om te gaan. En dat is precies wat wij doen.”
Verklaring aangeleverd in het Spaans en door La Tribune de Planas in het Nederlands vertaald.
Dit artikel kan verder worden aangevuld of gecorrigeerd wanneer ons nieuwe, nauwkeurige of actuele informatie wordt verstrekt.
6/09/2026
La Tribune de Planas
Referentiedocumenten
Voor gedetailleerde informatie over de technische voorzieningen en de geplande maatregelen voor preventie, bescherming en beheersing van het bosbrandrisico zijn de volgende drie documenten beschikbaar:
