Op 7 mei 2009 beantwoordt Miquel Colom Canal een reeks vragen over de juridische en stedenbouwkundige situatie van Planas del Rey.
Zijn rapport behandelt verschillende onderwerpen: de werking van de Urbanistische Samenwerkingsentiteit voor het Beheer (EUCC), de rol van de gemeente Pratdip, de watervoorziening, de afvalophaling, de urbanisatiewerken, de waarborgen die sommige eigenaars hebben gestort en de mogelijke mechanismen om de nog uit te voeren werken te financieren.
Er is echter één essentieel punt dat vandaag bij het lezen van dit document voor ogen moet worden gehouden: het rapport bevat de juridische analyse en aanbevelingen van de auteur. Het is geen vonnis, geen administratieve beslissing en geen vaststelling die op zichzelf kracht van gewijsde heeft.
Aanleiding: een meningsverschil tussen de EUCC en de gemeente
Het rapport reageert onder meer op een besluit dat op 6 maart 2009 werd genomen door het dagelijks gemeentebestuur van Pratdip.
In een eerste deel herinnert Miquel Colom eraan dat beheers- en onderhoudsentiteiten stedenbouwkundige samenwerkingsorganen zijn die verbonden zijn aan het gemeentebestuur en dat daarin een vertegenwoordiger van de gemeente zitting moet hebben. Volgens zijn analyse behoort de benoeming of vervanging van die vertegenwoordiger tot de bevoegdheid van de gemeente en niet tot die van de bestuursorganen van de EUCC.
Maar de kern van het document draait om een veel bredere vraag: hoever reiken de respectieve verantwoordelijkheden van de EUCC en de gemeente in een oude urbanisatie zoals Planas del Rey?
Miquel Colom betwist het standpunt van de gemeente over de formele overname van de urbanisatie
Volgens het rapport was de gemeente van mening dat zij geen verantwoordelijkheden met betrekking tot de urbanisatie hoefde over te nemen zolang het urbanisatieproject niet volledig was uitgevoerd en de werken niet naar haar tevredenheid formeel waren overgenomen.
Miquel Colom verwerpt deze interpretatie. Volgens hem zou een dergelijke redenering kunnen passen bij een nieuwe urbanisatie op nog niet verstedelijkt terrein, maar niet bij de situatie van Planas del Rey, een oude urbanisatie die al verschillende decennia grotendeels bebouwd was.
Hij omschrijft Planas del Rey bovendien als geconsolideerde stedelijke grond en stelt dat het eigen handelen van de gemeente, bijvoorbeeld door bouwvergunningen af te leveren, die stedenbouwkundige realiteit erkent.
Eenvoudig gezegd: Miquel Colom beschouwt Planas niet als een nieuwe urbanisatie die nog volledig moet worden aangelegd. Hij vertrekt van de realiteit van een oude, grotendeels bebouwde urbanisatie waarin bepaalde stedenbouwkundige verplichtingen nog niet zijn afgewerkt.
Volgens hem had de EUCC al in de jaren negentig moeten verdwijnen
Een van de belangrijkste passages in het rapport heeft betrekking op de duur van de EUCC.
Miquel Colom baseert zich op de zevende overgangsbepaling van Wetsdecreet 1/1990 om te stellen dat beheers- en onderhoudsentiteiten niet langer dan vijf jaar in stand konden blijven.
Daaruit concludeert hij dat de EUCC van Planas del Rey in 1993 had moeten worden ontbonden en vereffend en dat de gemeente vanaf dat moment, volgens zijn interpretatie, de diensten van de urbanisatie had moeten overnemen.
Deze stelling moet in haar context worden geplaatst: in 2009 gaat het om de juridische analyse van Miquel Colom. Ze vloeit niet voort uit een gerechtelijke uitspraak die datzelfde jaar werd gedaan.
De vraag naar de wettige duur van de EUCC zou enkele jaren later daadwerkelijk voor de rechter komen. Het is daarom belangrijk om de conclusies van het rapport niet voor te stellen alsof ze in 2009 al juridisch waren vastgesteld.
Eenvoudig gezegd: het rapport vormt een belangrijk juridisch argument tegen het onbeperkt voortbestaan van de EUCC, maar het ontbindt de Entiteit uiteraard niet zelf.
Zijn interpretatie van het TSJC-arrest van 2008 gaat verder dan het dictum
Miquel Colom verwijst ook naar het arrest van het Hooggerechtshof van Catalonië van 25 januari 2008.
Hij interpreteert dat arrest als zou de EUCC niet bevoegd zijn om de diensten voor afvalophaling en watervoorziening te leveren en concludeert daaruit dat deze diensten door de gemeente moeten worden overgenomen.
Onze analyse van het arrest van 2008 vraagt echter om een belangrijke nuance.
Het TSJC had inderdaad geoordeeld dat watervoorziening en afvalophaling geen deel uitmaakten van de urbanistische lasten die eigen zijn aan een beheers- en onderhoudsentiteit en had de opname ervan in de betwiste urbanistische bijdragen vernietigd.
Maar de rechtbank had ook aangegeven dat andere geldige heffingen op basis van andere publiekrechtelijke gronden mogelijk bleven. Het arrest formuleerde dus geen algemeen verbod op elke betrokkenheid van de EUCC bij deze diensten met dezelfde ruime draagwijdte als Miquel Colom er in 2009 aan geeft.
Eenvoudig gezegd: Miquel Colom hanteert in 2009 een ruime interpretatie van het arrest van 2008. De uitspraak vormt een belangrijk onderdeel van zijn redenering, maar het is nodig om te onderscheiden wat het TSJC uitdrukkelijk heeft beslist van de conclusies die de advocaat daaruit trekt.
Water en afval: Miquel Colom legt een centrale verantwoordelijkheid bij de gemeente
Het rapport verwijst ook naar de wetgeving inzake lokaal bestuur en stelt dat de gemeente op haar volledige grondgebied de verplichte minimumdiensten moet garanderen, waaronder drinkwatervoorziening en afvalophaling.
Op basis daarvan, in combinatie met zijn analyse van de duur van de EUCC en het arrest van 2008, is Miquel Colom van mening dat de gemeente Pratdip deze diensten in Planas del Rey zou moeten leveren.
Hij beveelt zelfs aan dat, indien het conflict blijft aanslepen, de EUCC zelf een procedure zou opstarten om haar ontbinding te vragen en zo de verdeling van de verantwoordelijkheden definitief te verduidelijken.
Op sommige plaatsen is de toon van het rapport bijzonder scherp. Miquel Colom wijst ook op mogelijke persoonlijke of vermogensrechtelijke aansprakelijkheid van gemeentelijke mandatarissen.
Ook hier moet deze passage worden gelezen voor wat ze is: een juridische waarschuwing van de auteur van het rapport. Ze komt niet overeen met een strafrechtelijke of financiële veroordeling uitgesproken door een rechtbank.
Het rapport behandelt ook de nog uit te voeren werken
De tweede helft van het document gaat vooral in op de resterende urbanisatiewerken en op de manier waarop die zouden kunnen worden uitgevoerd en gefinancierd.
Miquel Colom is van mening dat de EUCC op dat moment wel onderhouds- en instandhoudingswerken kan uitvoeren, maar niet zelf de nog uit te voeren urbanisatiewerken kan realiseren.
Hij onderscheidt vervolgens twee uitvoeringssystemen:
- het coöperatiesysteem, waarbij de gemeente de werken uitvoert op kosten van de eigenaars;
- het compensatiesysteem, waarbij de eigenaars de werken kunnen uitvoeren via een Junta de Compensación, binnen het toepasselijke stedenbouwkundige kader en mits de gemeentelijke beslissing die nodig is om het uitvoeringssysteem te wijzigen.
Hij vermeldt ook de mogelijkheid om een Administratieve Vereniging van Belastingplichtigen op te richten, zodat de eigenaars op een georganiseerde manier kunnen deelnemen aan de financiering of uitvoering van de werken. Daarbij wijst hij erop dat deze formule volgens het door hem beschreven stelsel ook een financiële bijdrage van de gemeente inhoudt.
Deze passage is vandaag bijzonder interessant omdat ze laat zien dat al in 2009 verschillende juridische mechanismen werden overwogen om een uitweg te zoeken uit de situatie die uit de oude urbanisatie was voortgekomen.
Wat gebeurt er met de waarborgen die sommige eigenaars hebben gestort?
Het rapport beantwoordt ook verschillende vragen over de waarborgen die bij nieuwe bouwwerken werden geëist.
Volgens Miquel Colom moet een waarborg die werd gestort om de toekomstige bijdrage van een eigenaar aan urbanisatiewerken te garanderen, normaal gezien worden aangewend voor de financiering van die werken zodra ze worden uitgevoerd.
Als de werken door de gemeente worden uitgevoerd, acht hij het logisch dat het reeds gestorte bedrag wordt afgetrokken van de urbanisatiebijdragen die aan de betrokken eigenaar worden aangerekend. Als de werken in het kader van een Junta de Compensación worden uitgevoerd, moet de behandeling van die waarborgen aan dat systeem worden aangepast.
Het rapport vermeldt ook dat deze waarborgen normaal gezien pas kunnen worden terugbetaald wanneer de urbanisatiewerken zijn voltooid, tenzij met de gemeente een andere regeling werd overeengekomen.
Financiering van de werken en subsidies
Om de werken te financieren, legt Miquel Colom uit dat binnen het gekozen beheerssysteem urbanisatiebijdragen kunnen worden vastgesteld en geïnd.
Hij wijst er ook op dat de regelgeving uitstel of betaling in termijnen mogelijk maakt en acht een gespreide financiering over meerdere jaren denkbaar.
Tot slot geeft hij aan dat er subsidieregelingen kunnen bestaan voor de financiering van urbanisatiewerken, maar dat de gemeente de aanvraag voor deze subsidies moet indienen en ook beslist over de bestemming ervan.
Een belangrijk juridisch advies, maar geen gerechtelijke uitspraak
Het rapport van Miquel Colom is een belangrijk document om het debat te begrijpen dat in 2009 rond Planas del Rey bestond.
Het bevat een zeer kritische analyse van het standpunt van de gemeente, stelt dat de EUCC veel langer in stand is gebleven dan volgens hem wettelijk verantwoord was en gaat ervan uit dat verschillende diensten toen al rechtstreeks tot de verantwoordelijkheid van Pratdip hadden moeten behoren.
Daarnaast reikt het verschillende mogelijke oplossingen aan voor de resterende werken en hun financiering.
Maar de juridische draagwijdte moet duidelijk worden afgebakend: het gaat om een juridisch advies. Sommige van zijn argumenten zouden later steun vinden in latere beslissingen of ontwikkelingen, terwijl andere verder gaan dan de gerechtelijke uitspraken waarop het rapport zich baseert.
Het belang van dit document ligt dus niet in het feit dat het op zichzelf een definitief antwoord zou geven, maar in het feit dat het laat zien dat in 2009 de centrale vragen al duidelijk waren geïdentificeerd: de duur van de EUCC, gemeentelijke verantwoordelijkheden, water, afval, urbanisatiewerken en financiering.
Jim – La Tribune de Planas
Vertaalde samenvatting van de belangrijkste passages uit het rapport
Over het standpunt van de gemeente
Miquel Colom verwerpt de opvatting dat de gemeente geen enkele verantwoordelijkheid voor de urbanisatie zou kunnen hebben voordat de werken volledig zijn uitgevoerd en formeel zijn overgenomen. Volgens hem past die redenering niet bij een oude en grotendeels bebouwde urbanisatie zoals Planas del Rey.
Over de duur van de EUCC
Hij is van mening dat de toepasselijke regelgeving de duur van beheers- en onderhoudsentiteiten beperkte tot vijf jaar en concludeert dat de EUCC al in 1993 had moeten worden ontbonden en vereffend.
Op basis van die interpretatie stelt hij dat de diensten van de urbanisatie door de gemeente hadden moeten worden overgenomen.
Over water en afval
Miquel Colom interpreteert het TSJC-arrest van 25 januari 2008 als een uitsluiting van deze diensten uit de bevoegdheden van de EUCC en legt de verantwoordelijkheid ervoor bijgevolg bij de gemeente Pratdip.
Deze interpretatie moet echter worden onderscheiden van het precieze dictum van het arrest van 2008, dat rechtstreeks betrekking had op de opname van water en afval in de urbanistische bijdragen.
Over de ontbinding van de EUCC
Als de situatie geblokkeerd blijft, beveelt hij aan dat de EUCC zelf overweegt om bij de rechtbank haar ontbinding te vragen om de verdeling van de verantwoordelijkheden te verduidelijken.
Over de urbanisatiewerken
Volgens het rapport kan de EUCC onderhouds- en instandhoudingswerken uitvoeren, maar beschikt zij in de beschreven situatie niet over de bevoegdheid om de nog resterende urbanisatiewerken zelf uit te voeren.
Binnen een coöperatiesysteem worden de werken door de gemeente uitgevoerd op kosten van de eigenaars. Binnen een compensatiesysteem kunnen ze worden uitgevoerd door de eigenaars die zich in een Junta de Compensación organiseren, binnen het toepasselijke stedenbouwkundige kader.
Over de waarborgen
Volgens Miquel Colom moeten waarborgen die werden gestort om toekomstige urbanisatiewerken te garanderen, worden gebruikt om die werken te financieren en in mindering worden gebracht op de bedragen die later aan de betrokken eigenaars worden aangerekend.
Over de financiering
Het rapport vermeldt de mogelijkheid om de werken te financieren via urbanisatiebijdragen, eventueel gespreid in de tijd, en via subsidies die door de gemeente moeten worden aangevraagd.
